Nga: Albin Kurti

Krejt çfarë ka bërë procesi negociator që rezultoi me pakon e Ahtisaarit është zrbitja e kërkesës kosovare nga pavarësia e plotë dhe pa kushte në pavarësi të mbikëqyrur me decentralizim etnik dhe „eksterritorialitet“ fetar përbrenda. Këtë zbritje e aprovoi edhe Kuvendi i Kosovës, me aklamacion dhe pa debat, duke dëshmuar për kushedi të satën herë me radhë që Kuvendi i Kosovës realisht nuk është Kuvend e aq më pak i Kosovës. Marrëveshja apo vendimi përfundimtar për statusin e ardhshëm të Kosovës janë ende larg dhe më të pasigurta se që besohet, mirëpo, është e sigurtë se zbritja e kërkesës do të përkthehet në zbritje të rezultatit. Jo vetëm kaq. Zbritja e përgjithshme e kërkesës nënkupton zbritjet e veçanta. Më e rëndësishmja, që do të thotë më e rënda, është se TMK-ja nuk do të bëhet ushtri dhe ushtria e premtuar maksimalisht do të jetë vetëm FSK, shkurtesë kjo për Forcat e Sigurisë së Kosovës.

-Së pari, ajo nuk do të quhet ushtri dhe as armatë sepse, thjesht, nuk do të jetë e tillë.

-Së dyti, FSK me armatim të lehtë, numër aq të paktë të pjesëtarëve (2500), dhe nën tutelën e huaj, jo vetëm që s’ka të bëjë me ushtrinë apo armatën, por ajo do të jetë e brishtë edhe për sigurinë e vetes së saj e lëre më për atë të Kosovës.

Shqetsimet fillestare, edhe ashtu të vakëta, të TMK-së u fashitën kur fjala ‘shpërbërje’ u zëvendësua me fjalën ‘shuarje’ (pra TMK-ja nuk do të shpërbëhet por do të shuhet) dhe atëherë kur iu premtuan pensione pjesëtarëve ca më të moshuar të saj dhe atyre që s’do ta kalojnë provimin pranues për FSK. Krerët e TMK-së u ndanë të kënaqur që TMK-ja do të shuhet pa u shpërbërë ndërkaq për pakënaqësinë e niveleve tjera në drejtim të bazës nuk do të mësojmë asgjë asnjëherë përderisa ajo pakënaqësi nuk shndërrohet në rezistencë. Nëse i dramatizojmë ca dallimet në një këso situate gjithsesi të mjerë, shprehja ‘shuarje’ mua më ngjanë të jetë më e pafavorshme sesa ajo ‘shpërbërje’. Nëse diçka shpërbëhet kjo ende s’është shuarje – elementet e shpërbëra mund të mos shuhen. Kur diçka shuhet, vetëm përmendja e mosshpërbërjes është ofenduese për inteligjencën e njeriut. Për çfarëdo inteligjence të cilitdo njeri. Megjithëkëtë, është dëshpëruese përpjekja sqaruese për atë që ka vendosur që me çdo kusht t’ia bëjë qejfin vetes. Kur do të duket tragjik, do t’i dukesh qesharak. Dhe anasjelltas.

Qytetarët përherë ruajtën respektin dhe vlerësimin e lartë për TMK-në. Për shkak të së kaluarës së saj të lavdishme – ushtri që çliron popullin; për shkak të së ardhmes së saj që shpresonin të jetë e ndritshme – ushtri që do ta mbrojë vendin. TMK-ja përjetohej si një moment që porsa erdhi dhe sapo nuk ka ikur: ndërmjet të shkuarës që ishte dëshmi dhe të ardhmes që ishte premtim i shndërruar në bindje.

Në të vërtetë, procesi është tjetër sepse projekti ishte tjetër. Dhe, mbase gjërat kanë një fillim më të hershëm sesa që duket, dhe më determinues sesa që dëshirohet. Po të thuhej në verën e vitit 1999 se UÇK-ja duhet të shuhet (ose shpërbëhet, si të doni!) reaksioni i fuqishëm do të ishte i pashmangshëm. Andaj, thanë se UÇK-ja ‘vetëm’ do të transformohet në TMK. Ashtu edhe bënë. Transformimi kishte kuptimin e çarmatosjes që kompenzohej përmes simbolizmave: TMK-ja kishte uniforma, kazerma, flamur dhe emblemë, kishte madje edhe grada, por… s’kishte armatim!

Komandantë të saj dhe komandantë të dikurshëm të UÇK-së, nga të gjitha zonat operative, arrestoheshin e dënoheshin nga gjyqet e UNMIK-ut. Qëllimi ishte që ata të diciplinoheshin, të zbuteshin, dhe më pas t’i bashkoheshin kontigjentit të politikanëve servil të partive politike. Luftëtarët prijës që e dinin rëndësinë e angazhimit vetjak dhe gëzonin respektin e ish-ushtarëve të UÇK-së, që kishin ngadhënjyer nëpër beteja frontale dhe ishin përplot vetëbesim, ishin bërë shënjestër e drejtësisë politike të UNMIK-ut. Njeriu nuk mund të dal nga burgu dhe të mbetet i njëjtë ashtu sikundër hyri. Ai ose do të bëhet më radikal ose do të zbutet. Komandantëve të TMK-së e UÇK-së, pa përjashtim, u ngjau kjo e dyta. Ata u zbutën. Burgu i zbuti. E braktisën TMK-në (këtë ushtri të dikurshme dhe kinse ushtri të ardhshme), e zhveshën uniformën, u pispillosën me sako e pantollona të hekurosura, me këmisha të shkëlqyeshme, me xhel për flokë edhe më të shkëlqyeshëm, me livandë kundërmuese e buzëqeshje plastike, me një fjalë e prenë biletën për t’u ngjitur në skenën e teatrit të kukullave politike. Skenarin nuk e lexuan dhe as që donin t’ia dinin për të kurse aftësia për aktrim nuk çonte peshë meqenëse regjimi, atëherë kur nuk i linte si spektatorë, edhe ashtu veçse improvizime kërkonte prej tyre. Kishte edhe komandantë të tillë që u lejuan të pasuroheshin për t’ua pasuruar dosjet për t’i bërë të dëgjueshëm edhe pa burg. Me shkop, me karrotë, apo me të dyja këto ngapak, përfundimi i tyre ishte i njëjtë. Skema: komandantë të pasur, ushtarë të varfër, garantonte përmbushjen e dy synimeve kryesore: diskreditimin dhe demoralizimin.

Gati tetë vjet më vonë, po kurorëzohet ajo që s’bëhej dot atëherë dhe menjëherë. Po shuhet përfundimisht UÇK-ja (ose po shpërbëhet ajo, si të doni!) vetëm se thuhet se është TMK-ja ajo që po shuhet (ose po shpërbëhet ajo, si të doni!) meqenëse tingëllimi i këtillë është më pak i vrazhdë për veshin paçka që kuptimi dhe efekti janë po ata. Pasi që e çarmatosën strukturën dhe e rraskapitën mirë e mirë, tash po e zhbëjnë atë tërësisht duke e fshirë legalisht dhe juridikisht, duke e shpronësuar materialisht, duke e rrënuar moralisht. Plotësonin të shkretit standarde, norma e kushte arbitrare që vetëm sa i shpejtonin drejt vdekjes së tyre.

Se TMK-ja ishte prej fillimit një anije e thyer që po fundosej, më së miri e dinte vetë kapiteni i saj Agim Çeku, i cili gënjente për anijen dhe destinimin e saj që të mund të braktiste me kohë atë ashtu siç edhe bëri. Me vete i mori edhe disa eprorë që brenda natës i bëri këshilltarë për tri arsye: që të mos ndjehej i vetmuar, të dukej më serioz, dhe ta brente më pak ajo pak ndërgjegje që ka. Mirëpo, ai vazhdoi që ta fshehte thyerjen e anijes dhe të gënjente për portin e arritjes së saj, edhe pas arratisjes nga anija në mënyrë që të mos vepronin edhe shumë të tjerë sikur ai. Ngjashëm patën vepruar edhe gjeneralë të tjerë, tashmë gjithashtu politikanë, të cilët mu atëherë kur po iknin nga TMK-ja intensifikuan deklaratat se si TMK-ja është në rrugën e duhur e bile nisën të thonë edhe se si ajo është ushtri! Nuk mund të thuhet se ata ishin aq të padijshëm saqë s’kishin haber se çka është ushtria. Më parë, donin që të mos i bënin të ndjeshëm ‘shokët’ që po i braktisnin.

Këto ditë filloi edhe faza e re e rrjedh(j)es së vjetër. Rrustem Berisha, komandant i Akademisë së Mbrojtjes në kuadër të Komandës së Trajnimit dhe Doktrinës në TMK do ta lë TMK-në për postin e zëvendësministrit të brendshëm. Partitë politike (në këtë rast LDK-ja) po gjejnë e sajojnë vende për eprorët e TMK-së në politikë e qeveri, vende këto që u ngjajnë barkave shpëtuese që varen anash anijes në rast fundosjeje. Barka shpëtuese nuk do të ketë për pjesëtarët e TMK-së pa grada të larta, ashtu sikurse që nuk kishte barka shpëtuese në anijen “Titanik” për shtresat e varfëra.

FSK do të jetë e ngjashme me SHPK-në vetëm se më e dobët se ajo. Fryma e UÇK-së nuk do të jetë në FSK ashtu siç nuk është më në SHPK. Do të mbretërojë aty një tjetër frymë, fryma projugosllave; dhe, sa më lart që do të ngjitesh në piramidën e saj do të të përforcohet ndjenja: kuadro të ish-sistemit, ndonëse ca më të thinjur, ose mutacione e reinkarnacone të tyre. Do ta lënë aty edhe ndonjë ish komandantë të UÇK-së sa për të thënë, e i cili ose do të bëhet si rrethi i tij ose do të zgjohet çdo mëngjes me mendimin për dorëheqje. Ka ndonjë të tillë, të këtij llojit të dytë, edhe sot në SHPK, një lloj ky gjithsesi në zhdukje e sipër.

E gjithë kjo është veçse proces i zbrazjes politike të politikës nga forca. I krijimit të ushtrisë së politikanëve pa ushtri, të cilëve s’ka se çka u duhet njohja e pavarësisë që s’mund ta mbrojnë, s’ka se çka u duhet pranimi i sovranitetit që s’mund ta vendosin, s’ka se çka u duhet shpallja e shtetit të pavarur e sovran të Kosovës që vetëm sa do ta shkaktonte pavarësinë e veriut dhe të enklavave serbe në jug të Ibrit.

Zbritja e përgjithshme e kërkesës nënkupton zbritjet e veçanta. Nëse shërbehemi me metaforën e thyerjes (së anijes) te zbritja e veçantë edhe në rastin e zbritjes së përgjithshme të kërkesës, atëherë do të mund të thoshim se këmba e thyer po ngjitet gabimisht përmes pakos së Ahtisaarit, këtij gipsi joadekuat me formë të gabuar. Në qoftë se lejojmë që kjo ngjitje e shtrembër të vihet në jetë, do të na duhet ta thyejmë sërish këmbën për një ngjitje të re e të duhur.

Burgu i Prizrenit, krahu A, qelia nr.3

Më 30 prill 2007

[Permalink]